شبکه تلویزیونی تمدن

شبکه تلویزیونی تمدن جستجو
پنج شنبه، ۱۰ حمل ۱۳۹۶ - 30 March 2017

آفت‌‌های رسانه‌‌داری در افغانستان

شجاع‌حسین محسنی *

رسانه‌داری و آزادی رسانه از مهمترین شناسه‌ها و شاخص‌های افغانستان پسا ۲۰۰۱ است. این شاخص به اندازه‌ای پر رنگ و بلند بالاست که جزو دستاوردهای نظام جدید خوانده می‌شود؛ اما آنچه تاکنون گفته‌شده در ستایش از رسانه و رسانه‌داری است و هیچ رویکرد انتقادی و آسیب‌شناسانه به جریان متکثر رسانه‌ای در افغانستان شکل نگرفته؛ نگاهی که حامی و تابع نگاه مسئولانه به رسانه‌داری باشد و این ابزار را در خدمت منافع ملی و ارزش‌های حاکم برجامعه بگیرد.
رسانه‌داری در افغانستان، آفت‌های زیادی دارد.  نخستین آفت آن برخورد دوگانه با قانون اساسی کشور است. رسانه‌‌داری آزاد، مشروعیتش را وام‌دار قانون اساسی جدید و نظام جدید است؛ اما رویکرد رسانه‌ها نشان می‌دهد که برخی از آنان به پاره‌ای از قانون اساسی باورمند هستند و به بسیاری از مواد آن بی‌اعتنا می‌باشند و ارج و بهایی به آن نمی‌دهند.

    دید التقاطی به قانون، سودگرایی و بهره‌برداری سیاسی و تجاری باعث شده تا برخی رسانه‌ها تنها زیر چتر اصل آزادی بیان در قانون اساسی به انباشت سود و ثروت و قدرت سیاسی بپردازند و کانون‌های قدرت خارجی را حمایت کنند و به روی منافع ملی چشم بپوشند. برخورد گزینشی به قانون اساسی سبب شده تا رویکردهای رسانه به سمت و سویی ترتیب شود که اگر به سود صاحبان ثروت و قدرت بود، مشی و منش قانونی و ظاهر حق به جانب و قانون گرا بگیرند؛ اما وقتی قانون و خطوط آن برای برخی از فعالیت‌های رسانه‌ای، محدودیت قایل شود، این مواد از نظر و قلم می‌افتند.

    دومین آفت جریان رسانه‌های چند صدا در افغانستان، بی‌اعتنایی برخی از آنان به ارزش‌های اسلامی حاکم بر جامعه و حتی ستیز با الگوی ارزشی حاکم است. برخی از برنامه‌های رسانه‌ای به شدت در پی تضعیف پایه‌های ارزشی فرهنگ مردم افتاده‌اند و این آفت سبب شده تا نوعی اباحه‌گری و بی‌پروایی در برابر اخلاق جمعی ترویج شود.

    از مواد حاکم بر قانون اساسی که جزو قواعد آمره قانون اساسی است، ماده سوم آن می‌باشد که هر رویه و قانون خلاف ارزش‌های اسلامی را قابل تطبیق نمی‌داند؛ با این وجود رویه‌های رسانه‌ای به سمت و سویی می‌رود که دقیقاً امنیت اخلاق و سلامت اجتماع را نشانه گرفته است؛ برنامه‌هایی که با فرهنگ بومی مردم، همخونی و همخوانی ندارد.ابتذال رسانه‌ای در افغانستان با مخالفت رو به رو است

   پخش برنامه‌های به‌دور از اخلاق و شأن اخلاقی مردم افغانستان و ابتذال در رسانه‌داری کار را به جایی برده که موجب هتک حرمت فرهنگ ارزشی این سرزمین شده است. الگوی رسانه‌داری غیر مسئول، الگوی وارداتی و دیکته‌شده و اجاره شده‌ای است که مرزهای اخلاق اجتماعی را درنوردیده و سدی به نام ارزش و هنجار نمی‌شناسد.  ترویج ابتذال و لذت‌گرایی از آفت‌ها و آسیب‌های جدی رسانه‌داری است.
به همان پیمانه که قانون اساسی، ارزش‌های دموکراسی، مردم‌سالاری و حقوق بشر را در دل خود جای داده به همان میزان و بلکه بیشتر بر حفظ ارزشهای اسلامی، سلامت اخلاق جامعه و امنیت فرهنگی صحه گذاشته است؛ چون از منظر قانون‌گذاری دینی، همه اینها از حقوق انسانی و کرامت فرد تا مردم‌سالاری و ارزش‌مداری، در ظرف دین قابل جمع هستند و این دو مناقض هم نمی‌باشند؛ اما رسانه‌ها در برخورد با خطوط روشن قانون اساسی برخورد دوگانه دارند و حکومت نیز یا نمی‌خواهد و یا ناتوان از مهار برنامه‌های ضد ارزش رسانه‌ای است.
دومین برخورد ناجوانمردانه رسانه‌ای با قانون اساسی و وضعیت کشور، تعریف‌های شخصی از منافع ملی است. برخی از بنگاه‌های پخش و نشر رسانه‌ای بر اساس توجیه و تعریف خود، منافع ملی را در ظرف و حد ذهن و فکر خود محدود می‌سازند؛ شاید هم این‌گونه تعریف‌ها از منافع ملی، تعاریف خارجی و دیکته‌شده غیر ملی باشند. بر اساس این تعاریف، رسانه دقیقاً در خدمت بزرگ‌نمایی تهدیدهای ملی و تحقیر منافع ملی قرار می‌گیرد؛ گروه‌های مخالف را بیش از آنچه هست بزرگ می‌کنند؛ تهدیدها را که در پاره‌ای موارد ببر کاغذی‌ای بیش نیستند در خدمت اهداف بیرونی‌ها قرار می‌دهند و بزرگ‌تر می‌کنند تا جایی‌که اتحاد ها و پیمان‌های غیر ضروری و نا به جا را به عنوان ضرورت حیاتی برای بقای کشور، گفتمان می‌سازند و قالب می‌کنند و انگ و اتهام نیز می‌بندند؛ تکنوکرات‌های بی‌باور به ارزش‌ها را چهره‌سازی می‌کند و در فروکاست ارزش‌های ملی و بدنام‌کردن آن نیز تلاش می‌کنند.
رویکرد غیر تحقیقی و رسانه‌داری زرد که فقط به هیاهو و جنجال‌های روزمره می‌پردازد و مخاطب را از تهدیدهای عمده جامعه دور نگه می‌دارد بر فضای رسانه‌ای افغانستان مسلط شده است.
رسانه‌گران و حکومت باید به دنبال الگوی رسانه‌ای مسئولیت‌پذیر باشند تا در قالب آن هم جلو خودکامگی حکومتگران گرفته شود و هم جلو استبداد ابتذال اخلاقی و تخریب منافع ملی گرفته شود و رسانه‌ها مجری ترویج سبک زندگی ارزشی ناظر بر اخلاق و امنیت اجتماعی شهروندان گردند.

—-

* شجاع‌حسین محسنی، دانشجوی کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل و سردبیر بخش خبر شبکه تلویزیونی تمدن

 


اشتراک گزاری خبر

نظر دهيد

* ايميل شما پخش نخواهد شد.


شبکه تلویزیونی تمدن

شبکه تلویزیونی تمدن در برابر محتوای مطالب دیگران مسئول نمی باشد. کلیه حقوق مطالب مربوط به سایت شبکه تلویزیونی تمدن می باشد.

Designed & Developed by